YAŞLILIK VE DEPRESYON

 

Yaşlıda depresyon sıklıkla görülür, yaşlının genel sağlığını bozar, yaşam kalitesini azaltır ve hasta yakınları için yük oluşturur.

Depresyon: Uzun süreli ve sürekli, moral bozukluğu, ümitsizlik, çaresizlik, değersizlik, suçluluk duyguları, uyku, iştah değişiklikleri, ölüm ve intihar düşüncelerinin eşlik edebildiği bir bozukluktur. Yaşlıda depresyon yukarıda söz edilen klasik semptomlarla kendini göstermeyebilir. Çoğunlukla unutkanlık, dikkat ve ilgi kaybı, bedensel şikayetler ve bunlarla aşırı uğraşı, ajitasyon, irritabilite ile kendini gösterebilir.

 

Depresyon hastalarının kişiliklerinde bir zayıflık yoktur. Tembellik, zayıflık, iradesizlikle de alakalı değildir. Bu durum da beyin kimyasındaki değişikliklerden kaynaklanır. Tedavisi vardır. Yaşlıda depresyonun normal olabileceği ile ilgili yanlış düşünce hastalıkla mücadeleyi engeller.

 

Yaşlı bir bireyde aşağıdaki durumlardan en az beş tanesi var ise depresyon olabileceği düşünülerek hekime yönlendirilmelidir;

1. Uzun süren ve sürekli olan moral bozukluğu

2. Daha önce zevk alınan aktivitelerden zevk alamama

3. Suçluluk, umutsuzluk ve karamsarlık duyguları

4. Beden şikayetleri ile aşırı meşgul olma

5. İştahta ve kiloda değişim

6. Sürekli uyku bozukluğu

7. Cinsel istek kaybı

8. İntihar düşünceleri

9. Suçluluk hezeyanları

 

Depresyon tedavisinde kullanılan etkin ilaçlar vardır. Ancak ilaçların etkisinin belirginleşmesi için 3-4 hafta gibi bir sürenin gerektiği unutulmamalıdır. İyileşmenin çabuk başlamamasına karşın hastalığın tedavi sonuçları yüz güldürücüdür. Tedavi edilmediği takdirde intihar riski yüksek olduğundan bir anlamda koruyucu hekimlik açısından da depresyonun tanınması ve uygun tedavisi çok önemlidir.

 

Depresyon tedavi edilmediğinde karşılaşılan sorunlardan bazıları şunlardır;

• İş kaybı

• Boşanma

• Sigara ve alkol gibi madde kullanımın artması

• Kişisel bakımının, uyku düzeninin yeme alışkanlıklarının bozulması,

• Bedensel hastalıklara yatkınlıkların artması

• İntihar riskin artması (en önemlisi)

 

Yaşlılarda Depresyona Yatkınlık Oluşturan Faktörler

• Aile yapısının giderek değişmesi, sosyal desteğin azalması

• Ekonomik zorluklar

• Düşük sosyoekonomik düzey

• Birden çok süreğen hastalığın varlığı

• Yeti yitimi

• Bakımevi ve huzurevlerinde kalınması

• Çok sayıda ilaç kullanımı

• Beslenme yetersizliği

• Sosyal ilişkilerde zayıflık / Sosyal izolasyon

• Düşük benlik saygısı

• Eş kaybı

 

Depresyonun Yaşlıların Hayatına Olan Etkileri

• Yeti yitimi ve bağımsızlığın azalması

• Hayat kalitesinde bozulma

• Yaşlıya, aileye, bakıcıya, kurumlara yük

• Depresyonu olan yaşlılar sağlık hizmetlerine daha çok (x4 kat) başvururlar

• Başta kalple ilgili sebepler olmak üzere tüm sebeplere bağlı ölüm oranlarında artış

• Artmış intihar riski (özellikle ölümle sonuçlanan intiharlar) yaşlılarda sık görülür.

 

 Kaynak: Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü,

“Yaşlı Sağlığı Modülleri – Eğitimciler İçin Eğitim Rehberi”

(Türk Geriatri Vakfı rehberin hazırlık çalışmasında görev almıştır)